Bedelsiz İhracat Nedir? Bedelsiz İhracat Faturası Nasıl Kesilir?

Bedelsiz ihracat, uluslararası ticarette sıkça karşılaşılan ancak kendine özgü kuralları olan önemli bir süreçtir. Yurt dışındaki bir müşteriye numune göndermek, garanti kapsamında parça yollamak veya bir fuarda sergilemek üzere ürün çıkarmak gibi durumlar, karşılığında bir ödeme alınmasa dahi resmi bir ihracat prosedürü gerektirir. Bu işlemin merkezinde ise doğru düzenlenmiş bir bedelsiz ihracat faturası yer alır. Peki, bu süreç tam olarak nasıl işler ve fatura düzenlenirken nelere dikkat edilmelidir?

Bedelsiz İhracat Nedir?

Bedelsiz ihracat, adından da anlaşılacağı gibi, yurt dışına gönderilen mallar karşılığında herhangi bir döviz veya Türk Lirası cinsinden ödeme alınmadığı ihracat türüdür. Bu işlem, bir malın yurt dışına “fiili ihracat” yoluyla çıkarılması anlamına gelir ancak bu çıkış için ülkeye bir döviz girdisi zorunluluğu bulunmaz. Bu durum, işlemin kayıt dışı veya gayriresmi olduğu anlamına gelmez; tam aksine, Gümrük ve Vergi Mevzuatına tabi, resmi bir süreçtir.

Bedelsiz Olarak İhraç Edilen Mallar Nelerdir?

Bedelsiz ihracat genellikle aşağıdaki amaçlarla yapılır:

• Numuneler: Potansiyel müşterilere gönderilen ürün örnekleri.
• Promosyon ve Reklam Malzemeleri: Eşantiyon, hediye veya tanıtım amaçlı ürünler.
• Fuar ve Sergi Malları: Yurt dışındaki fuarlarda sergilenmek üzere gönderilen ürünler.
• Garanti Kapsamındaki Değişimler: Satılmış bir ürünün arızalanması durumunda garanti kapsamında gönderilen yedek parçalar veya yeni ürünler.
• İnsani Yardım Malzemeleri: Savaş, doğal afet gibi durumlarda gönderilen yardım malzemeleri (ilaç, gıda, giysi vb.).
• Sermaye Hareketleri: Yurt dışındaki bir şube veya iştirake gönderilen demirbaşlar.

Bedelsiz İhracat Başvurusu Nasıl Yapılır ve İzin Nereden Alınır?

Bedelsiz ihracat işlemleri, ihraç edilecek malın değeri ve niteliğine göre farklılık gösterir. Düşük değerli veya belirli nitelikteki mallar için doğrudan gümrük idaresine başvuru yeterli olabilirken, belirli bir limitin üzerindeki ihracatlar için ön izin gerekebilir.

• İzin Mercii: Belirli bir değerin (bedelsiz ihracat limiti) üzerindeki işlemler için ihracatçının bağlı olduğu İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği‘ne başvuru yapılır.
• Başvuru Süreci: Başvuru genellikle bir dilekçe ve bedelsiz ihracat formu ile yapılır. İhracatçı Birliği, talebin uygunluğunu (gönderim amacı, malın cinsi, değeri vb.) değerlendirir ve uygun bulması halinde genellikle 1 yıl geçerli olan bir izin verir. Bu izinle birlikte gümrük işlemleri başlatılır.

Bedelsiz İhracat Faturası Nedir?

Bedelsiz ihracat faturası, ödeme alınmayacak olmasına rağmen, gümrük işlemleri ve muhasebe kayıtları için düzenlenen resmi bir belgedir. Bu fatura, gönderilen malın tanımını, miktarını ve gümrük işlemleri için esas alınacak değerini gösterir.

Bedelsiz İhracat Faturası Nasıl Kesilir?

İhracat bedelsiz fatura düzenlemesi, normal bir satış faturasından farklılık gösterir ve e-Fatura/e-Arşiv Fatura sistemi üzerinden “İHRACAT” senaryosu seçilerek düzenlenmelidir.

1. Değer (Tutar) Belirtme: Faturada malın bedeli “sıfır” (0) olarak gösterilemez. Malın gerçek piyasa değeri (emsal bedeli) mutlaka belirtilmelidir. Bu değer, gümrük kıymeti olarak kabul edilir.
2. Açıklama (Description) Alanı: Faturanın açıklama kısmına işlemin bedelsiz olduğunu belirten bir ibare eklenmelidir. Örneğin:
   • “Bedelsiz İhracat Faturasıdır. Bedeli mukabili mal gönderilmeyecektir.”
   • “Non-commercial value. Value for customs purposes only.”
3. KDV (VAT) Alanı: İhracat işlemleri KDV’den istisnadır. Faturada KDV oranı %0 olarak seçilmeli ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın belirlediği “301 – Mal İhracatı” istisna kodu mutlaka girilmelidir.
4. Ödeme Şekli: e-Fatura portalında ödeme şekli alanı “BEDELSİZ” (GRATUITOUS) veya “ÖDEME YAPILMAYACAK” olarak seçilmelidir.

Bedelsiz İhracat Faturası Düzenlenirken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Emsal Bedel: Faturadaki değerin, malın gerçek piyasa değerine uygun olması önemlidir. Düşük veya fahiş bir bedel gösterilmesi gümrükte sorun yaratabilir.
• BS Formu: Fatura tutarı, ilgili ay için geçerli olan Form BS bildirim haddini (Örn: 5.000 TL) aşıyorsa, bedelsiz ihracat BS formu ile vergi dairesine bildirilmelidir.
• KDV İadesi: En çok merak edilen konulardan biri bedelsiz ihracat KDV iadesi alınıp alınamayacağıdır. Evet, bedelsiz ihracat da bir mal ihracı sayıldığı için, bu malların üretimi veya alımı sırasında yüklenilen KDV, normal ihracat prosedürleri çerçevesinde iade olarak talep edilebilir.
• Gümrük Beyannamesi: Tüm bu işlemlerin resmiyet kazanması için gümrük idaresine bir bedelsiz ihracat beyannamesi sunulması ve malların bu beyanname ile yurt dışı edilmesi zorunludur.

Bedelsiz İhracat Faturası Örneği

Aşağıda temel bir fatura örneğinin içeriği açıklanmıştır: