Avans Kâr Payı Dağıtımı Nasıl Yapılır ve Muhasebe Kayıtları Nasıl Olmalıdır?
Avans kâr payı dağıtımı, şirketlerin yıl sonunu beklemeden, ara dönemlerde elde ettikleri kârlar üzerinden ortaklarına ön ödeme yapmalarına olanak tanıyan önemli bir finansal araçtır. Bu süreç, ortakların nakit ihtiyacını karşılarken, şirketin de finansal yapısını doğru yönetmesini gerektirir. Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile düzenlenen bu işlemin hem yasal şartlara uygun yapılması hem de avans kâr payı dağıtımı muhasebe kaydı işlemlerinin hatasız bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşır. Bu yazıda, sürecin tüm adımlarını ve muhasebe kayıtlarını örneklerle inceleyeceğiz.
Avans Kâr Payı Nedir?
Avans kâr payı, sermaye şirketlerinin hesap dönemi sonundaki kâr dağıtımını beklemeden, yıl içinde hazırlanan 3, 6 veya 9 aylık ara bilançolara göre tespit edilen kâr üzerinden ortaklarına yaptıkları ön ödemedir. Bu dağıtım, yıl sonunda oluşacak kesin kârdan mahsup edilmek (düşülmek) üzere yapılır. Temel amacı, yıl boyunca kâr eden bir şirketin bu olumlu durumunu ortaklarına yansıtarak onlara nakit akışı sağlamasıdır.
Avans Kâr Payı Dağıtımının Şartları ve Süreci
Bir şirketin avans kâr payı dağıtabilmesi için TTK’da belirtilen şu şartları yerine getirmesi zorunludur:
- Genel Kurul Kararı: Şirket ana sözleşmesinde belirtilmese dahi, genel kurulun yönetim kuruluna avans kâr payı dağıtımı için yetki vermesi gerekir.
- Ara Dönem Kârı: Dağıtım yapılacak ara döneme (3, 6 veya 9 aylık) ilişkin finansal tabloların hazırlanması ve bu tablolarda kâr edilmiş olması şarttır.
- Geçmiş Yıl Zararlarının İndirilmesi: Ara dönem kârından, varsa geçmiş yıllara ait zararların tamamı indirilmelidir.
- Yasal Yedeklerin Ayrılması: Kârdan kanun ve ana sözleşme gereği ayrılması gereken yedek akçeler, vergiler ve diğer finansal yükümlülükler düşülmelidir.
- Yönetim Kurulu Kararı: Yukarıdaki şartlar sağlandıktan sonra, dağıtılacak avans kâr payı tutarını ve dağıtım tarihini belirleyen bir yönetim kurulu kararı alınmalıdır.
Avans Kâr Payları Hangi Hesapta İzlenir?
Dağıtılan avans kâr payı, yıl sonu kârı kesinleşmediği için şirketin ortaklarından bir alacağı niteliğindedir. Bu nedenle, Tek Düzen Hesap Planı’na göre 136. Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı‘nda izlenir. Yıl sonunda kesinleşen kârdan mahsup edilene kadar bu hesapta bekletilir.
Avans Kâr Payı Dağıtımı Muhasebe Kayıtları: Örnek Uygulama
Adım adım muhasebe kayıt örnekleri ile süreci somutlaştıralım.
Örnek: ABC LTD. ŞTİ., 30.09.2025 tarihli 9 aylık ara bilançosuna göre 1.000.000 TL kâr elde etmiştir. Geçmiş yıl zararı bulunmamaktadır. Yönetim kurulu, 400.000 TL avans kâr payı dağıtılmasına karar vermiştir. (Gelir Vergisi Stopaj oranı %10 olarak varsayılmıştır).
1. Avans Kâr Payı Dağıtım Kararı Alındığında:
Yönetim kurulu kararı ile ortaklara ödenecek tutar, 136 hesaba borç kaydedilir.
--------------------------------/--------------------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS. 400.000
136.01 Ortak A
136.02 Ortak B
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 400.000
331.01 Ortak A
331.02 Ortak B
(Avans kâr payı dağıtım kararının kaydı)
--------------------------------/--------------------------------
2. Ortaklara Ödeme Yapıldığında:
Ödeme sırasında %10’luk stopaj kesintisi yapılır ve kalan net tutar ortakların banka hesabına ödenir.
--------------------------------/--------------------------------
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 400.000
102 BANKALAR HS. 360.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS. 40.000
360.01 Gelir Vergisi Stopajı
(Avans kâr payı ödemesi ve stopaj kesintisi kaydı)
--------------------------------/--------------------------------
Bu kayıtlar, ilgili avans kâr payı muhasebe defteri olan yevmiye defterine bu şekilde işlenir.
3. Yıl Sonu Mahsup İşlemi (Muhasebe Ters Kayıt):
Yıl sonunda şirketin 1.500.000 TL net dönem kârı elde ettiğini ve bu kârın dağıtımına karar verildiğini varsayalım. Önceki avans ödemesi, bu kesinleşen kârdan düşülür.
--------------------------------/--------------------------------
570 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI HS. 1.500.000
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS. 400.000
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 1.000.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS. 100.000
(Yıl sonu kâr dağıtımı ve avansın mahsubu kaydı)
--------------------------------/--------------------------------
Bu muhasebe ters kayıt işlemiyle 136 hesap kapatılmış ve avans ödemesi, kesinleşen kâr alacağından düşülmüş olur.
Avans Kâr Payı Hesaplama Tablosu
Şirketler, dağıtıma esas tutarı belirlemek için aşağıdaki gibi basit bir tablo kullanabilir:
| Açıklama | Tutar (TL) |
| :— | :— |
| Ara Dönem Kârı (Örn: 9 Aylık) | 1.000.000 |
| (-) Geçmiş Yıl Zararları | 0 |
| (-) Kanuni Yedek Akçeler ve Vergiler | (150.000) |
| Dağıtılabilir Avans Kâr Payı Azami Tutarı | 850.000 |
Yönetim kurulu bu azami tutarı geçmeyecek şekilde bir dağıtım kararı alabilir.
Avans Kâr Payı Ne Zaman Beyan Edilir?
Avans kâr payı dağıtımı sırasında kesilen Gelir Vergisi Stopajı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden ayın 26. gününe kadar Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile vergi dairesine beyan edilir ve ödenir.